HSRP नंबर प्लेट अनिवार्य : 1 जानेवारी 2026 पासून तपासणी मोहीम सुरू
महाराष्ट्र परिवहन विभागाने राज्यातील जुन्या वाहनांसाठी हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (HSRP) बसवणे बंधनकारक केले होते. या निर्णयासाठी अंतिम मुदत 31 डिसेंबर 2025 पर्यंत देण्यात आली होती. ही मुदत आता संपली असून 1 जानेवारी 2026 पासून आरटीओ आणि वाहतूक पोलिसांकडून विशेष अंमलबजावणी मोहीम हाती घेतली जाणार आहे. त्यामुळे ज्या वाहनांवर अद्याप HSRP प्लेट बसवलेली नाही, अशा लाखो वाहनधारकांना येत्या काळात नियमांचे पालन करणे गरजेचे ठरणार आहे.
कोणत्या वाहनांना हा नियम लागू होतो? HSRP Number Plate Compulsory
1 एप्रिल 2019 पूर्वी नोंदणी झालेली सर्व वाहने – दुचाकी, तीनचाकी आणि चारचाकी – यांना HSRP बसवणे अनिवार्य आहे. नवीन वाहनांना ही सुरक्षित प्लेट आधीपासूनच दिली जाते, मात्र जुन्या वाहनधारकांकडून अपेक्षित प्रतिसाद न मिळाल्याने हा विषय सातत्याने पुढे ढकलला गेला होता. आता मात्र कोणतीही सवलत न देता कठोर तपासणी करण्याचा निर्णय परिवहन विभागाने घेतला आहे.
HSRP प्लेट का महत्त्वाची आहे?
ही नंबर प्लेट केवळ दिखाव्यासाठी नसून वाहन सुरक्षिततेचा महत्त्वाचा भाग आहे. प्लेटवर लेझर कोड, होलोग्राम आणि विशेष सिक्युरिटी फीचर्स असतात, जे सहज काढता किंवा बदलता येत नाहीत. त्यामुळे वाहन चोरी, बनावट नंबर प्लेटचा वापर आणि इतर गुन्हे रोखण्यासाठी HSRP उपयुक्त ठरते. फ्लाइंग स्क्वॉडच्या मदतीने नंबर प्लेटची खातरजमा करून दंड आकारला जाणार असल्याने आता रस्त्यावर तपासणीचे प्रमाण वाढणार आहे.
मुदत का वाढवावी लागली होती?
सुरुवातीला मार्च 2025 ही अंतिम तारीख निश्चित करण्यात आली होती. मात्र ऑनलाईन नोंदणीतील तांत्रिक अडचणी, प्लेट उपलब्धतेचा प्रश्न आणि वाहन मालकांचा कमी प्रतिसाद यामुळे ही मुदत जून, ऑगस्ट, नोव्हेंबर आणि शेवटी डिसेंबर 2025 पर्यंत टप्प्याटप्प्याने वाढवली गेली. तरीही राज्यात अजून सुमारे 27 लाखांहून अधिक वाहनांवर ही प्लेट बसवलेली नाही. नागपूर जिल्ह्यात तर सर्वाधिक प्रलंबित वाहनांची संख्या 13 लाखांच्या पुढे असल्याचे समोर आले आहे.
नियम न पाळल्यास काय कारवाई होऊ शकते?
HSRP नसलेल्या वाहनधारकांना केवळ दंडच नव्हे तर आरटीओच्या अनेक सेवांमध्ये अडथळे येऊ शकतात. वाहन हस्तांतरण, पत्ता बदल, परवाना नूतनीकरण, कर्जाशी संबंधित नोंदी किंवा वाहन सुधारणा अशी कामे थांबवली जाण्याची तरतूद आहे. रस्त्यावर तपासणीत सापडल्यास पहिल्यांदा 1,000 रुपयांचा दंड, तर पुन्हा पकडले गेल्यास 5,000 ते 10,000 रुपयांपर्यंत दंड आकारला जाऊ शकतो.
दंड टाळण्यासाठी काय करावे?
वाहनधारकांनी transport.maharashtra.gov.in या महाराष्ट्र परिवहन विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन त्वरित ऑनलाईन नोंदणी करावी. वाहन क्रमांक टाकून शुल्क भरल्यानंतर अपॉइंटमेंट घेता येते. ज्यांनी मुदत संपण्यापूर्वी अपॉइंटमेंट घेतली आहे, त्यांना सवलत देण्यात येणार असून प्लेट बसवण्याची पावती पोलिसांना दाखवल्यास कारवाई होणार नाही. काही केंद्रांवर घरबसल्या प्लेट बसवण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे, मात्र त्यासाठी अतिरिक्त शुल्क लागू शकते.
आरटीओकडून आवाहन
राज्याचे परिवहन आयुक्त आणि आरटीओ अधिकाऱ्यांनी सर्व वाहनमालकांना नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. HSRP प्लेटमुळे वाहन ओळख अचूक होते, सुरक्षितता वाढते आणि गुन्हेगारीला आळा बसतो. त्यामुळे नागरिकांनी हा विषय गांभीर्याने घेऊन लवकरात लवकर प्लेट बसवून घ्यावी, असे स्पष्ट संदेश आरटीओकडून देण्यात आला आहे. आज घेतलेला हा छोटासा निर्णय भविष्यात मोठी अडचण टाळू शकतो, याची जाणीव प्रत्येक वाहनधारकाने ठेवणे महत्त्वाचे आहे.